کاردرمانی چیست؟

کاردرمانی مهمترین پروسه توانبخشی است. طبق تعریف  کاردرمانی هنر بکارگیری فعالیتهای هدفمند جهت دادن انگیزه کافی برای انجام وادامه درمان وارائه تمرینهای کاربردی مناسب درمانی است که به منظور پیشگیری از ناتوانی وحل مشکلات عملکردی افراد ناتوان و معلول و کسب حداکثر استقلال عملکردی این افراد بکارمیرود؛این خدمات در محدوده مشکلات فیزیکی و روانی قرار دارند. پیشگامان این حرفه معتقد بودند که با استفاده همزمان از عضلات و ذهن در بازیها ، سلامت و تمرینات و حتی کار می توان سلامتی افراد را تحت تأثیر قرار داد.

خدمات کاردرمانی

این خدمات در محدوده بیماریهای مغز و اعصاب ، بیماریهای روماتولوژی ، بیماریهای عصبی عضلانی ، بیماریهای ارتوپدی، سوختگیها و تغییر شکلهای ناشی از آن، صدمات ناشی ازکار، بیماریهای ناتوان کننده و یا مزمن است؛ که شامل بیماران مبتلا به بیماریها با ضایعات جسمی است که شامل

A- بیمار یهای ارتوپدیک و نورولوژیک می باشد:

١.در کودکانی که فلج مغزی دارندCP__ ، کودکانی که دارای اختلال درراه رفتن، مشکلات تعادلی _ حرکتی و جابجایی، گرفتن ورها کردن، ناتوانیهای رشدی و تکامل حرکتی ، کودکان دست و پا چلفتی، شکستگی ها

٢.در بزرگسالان توانبخشی بعد از شکستگی ها،در رفتگی ها ،ترمیم و پیوند تاندونها واعصاب و عروق در اندام ها،بیماری آرتروز و روماتیسم،  سکته مغزی _CVA _، MS ، مشکلات ناشی از سالمندی و …

B- اختلال در عملکردهای روانی – اجتماعی ، ناتوانیهای رشدی و تکاملی ذهنی، اختلالات و ناتواناییهای یادگیری و نوشتاری.اختلالات خوردن مثل اختلالات جویدن و بلعیدن ، مشکلات در مراقبت از خود و فعالیت های روز مره زندگی می باشد.

شیوه های درمانی که توسط کاردرمانگر ارائه می شود:

*   متحرک سازی بافت نرم ومفاصل : تکنیکهای حرکتی و کشش ویژه برای بافتهای نرم و مفاصل و دادن برنامه های هدفمند و منطبق با فرهنگ بیمار برای پیشرفت تواناییهای فرد.

*    ماساژ : تکنیکهای ماساژبا دست به منظورافزایش گردش خون و کاهش درد.

*    بارآموزی عصبی – عضلانی : بهبود بخشیدن عملکرد عصبی – عضلانی وبازآموزی حسی.

*    ارائه تمرین درمانی : تمرینات وضعیتی وحرکتی دراندام ها برای افزایش دامنه حرکتی و انعطافپذیری مفاصل. قابل توجه است که اکثر فعالیتهاوتمرینها در کاردرمانی بدون استفاده از دستگاه وبصورت دستی(توسط دستان کاردرمانگر) ارائه میشود.

*    اسپیلینتهای مختلف(آتل) برای قرار دادن عضو در حالت استراحت، جلوگیری از دفورمیتی و یا اصلاح دفورمیتی های ایجاد شده می باشد.

*    ارائه فعالیتهای عملکردی : حرکات و وظایف مربوط به فعالیتهای روزمره زندگی.

*   ارزیابی های همه جانبه از محیط کار و منزل. ارزیابی و درمان برای انجام فعالیتهای کاری.

کاردرمانی جسمی (حسی-حرکتی) کودکان چيست؟

کودکان دچار فلج مغزي(CP)، تاًخیر حرکتیMotor Delay)(، اختلال هماهنگی رشد(DCD)، اختلالات و بیماري‌هاي عصبی- عضلانی (مانند دیستروفی عضلانی، نوروپاتی، میوپاتی)، دررفتگی مادرزادی لگن(CDH)، تورتیکولی(کج گردنی مادرزادی)، آسیب اعصاب محیطی مانند فلج ارب ، نقایص لوله عصبی مانند اسپاینابیفیدا، عوارض حرکتی، بیماریهاي متابولیک، کودکان با مشکلات تعادلی و تاخیري، مشکلات قدرت و تحمل عضلانی، کودکانی که به دلیل پوسچر نامناسب یا ضعف عضلانی دچار کوتاهی شده اند و … .

اهداف کاردرمانی جسمی در کودکان شامل چه مواردي است؟

تسهیل مراحل رشد حرکتی (مانند گردن گرفتن، چهار دست و پا رفتن، نشستن، ایستادن، راه‌رفتن و … )، تعدیل ‌تون ‌عضلانی،‌ رفع و جلوگیري از بدشکلی‌هاي مفصلی و جسمانی، تسهیل واکنشهاي تعادلی و حفاظتی، مهار رفلکس‌هاي غیرطبیعی موجود، ارائه‌ي مشاوره به والدین در رابطه با وضعیت‌هاي صحیح و جلوگیري از الگوهاي غلط  و الگوهاي درمان درمنزل، اعمال کشش روي عضلات کوتاه شده، کنترل و یادگیري حرکتی، آموزش مهارتهاي روزمره زندگیADL)(و…

چه کودکانی به خدمات کاردرمانی ذهنی نياز دارند؟

کودکان مبتلا به اختلالات نافذ رشد(اوتیسم، آسپرگر، سندرم رت و …)،کودکان مبتلا به انواع اختلالات یادگیري، اعم از اختلال خواندن(Dyslexia)، اختلال نوشتن(Dysgraphia)، اختلال ریاضیات(Dyscalculia)و نیز کودکانی با مشکلات دست خط، کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه و کودکانی با تشخیص اختلال بیش فعالی و نقص در توجه و تمرکز(ADHD)، کودکان مبتلا به عقب ماندگی ذهنی با عللی چون اختلالات متابولیسم مادرزادی مانند فنیل  کتونوریا یا نقایص ژنتیکی( سندرم داون،سندرم لش نیهان، سندرم پرادرویلی،سندرم ویلیامز،سندرم xشکننده و…)، اختلالات یکپارچگی حسی  (SID)و رفتارهایی چون حس جویی و اجتناب حسی و…،  اختلالات رفتاري مانند (پرخاشگری،لجبازی،بیقراری، وابستگی، نافرمانی، رفتارهای منفی و…)، اختلال هماهنگی رشد، اختلال در مهارتهای دستی(مانند دست نویسی ضعیف)، مشکلات هوشی و کم توانی ذهنی، فوبیا یا ترس شدید، مشکلات ارتباطی- اجتماعی،  مشکلات اضطرابی و افسردگی،  وسواس، کودکان با اعتماد به نفس پایین، عدم کاربرد یکی از اعضاي بدن و انکار عضو و… .

اهداف کاردرمانی ذهنی در کودکان شامل چه مواردي است؟

بهبود مهارت‌هاي حرکتی ظریف و درشت، مداخلاتی در جهت تسهیل یکپارچگی حسی و پردازش حواس گوناگون، بهبود مهارت‌هاي شناختی (شامل: درك مفاهیم، توجه و تمرکز، حافظه، مهارت هاي حل مسئله و استدلال، تفکر انتزاعی و کارکردهاي اجرایی و …)، بهبود مهارت هاي ادراکی و حسی (شامل: تصویر بدنی، ادراك بینایی، ادراك شنوایی و لامسه، پراکسیا یا برنامه ریزي حرکتی و …)، بهبود مهارتهاي عاطفی (مانند کنترل هیجان)، تقویت مهارتهاي ترسیمی و رشد نقاشی (کاربرد قلم، نقاشی، نوشتن و … )، رفع مشکلات رفتاری (افزایش تحمل کاری و دستور پذیری و کاهش لجبازی و …) آموزش مهارت‌های روزمره زندگی، استفاده از بازی در راستای اهداف درمانی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و گروه درمانی، آموزش و مشاوره به خانواده در خصوص کودک و… .

کاردرمانی مهمترین پروسه توانبخشی با رویکردی هالیستیک است.طبق تعریف کاردرمانی هنر بکارگیری فعالیت‌های هدفمند جهت دادن انگیزه کافی برای انجام و ادامه درمان و ارائه تمرین‌های کاربردی مناسب است که به منظور پیشگیری از ناتوانی و حل مشکلات عملکردی و کسب حداکثر استقلال عملکردی افراد بکار می رود، این خدمات در محدوده مشکلات فیزیکی و روانی قرار دارند. پیشگامان این حرفه معتقد بودند که با استفاده همزمان از عضلات و ذهن در فعالیت‌ها ، سلامت و تمرینات و حتی کار می‌توان سلامتی افراد را تحت تاثیر قرار داد. هدف کاردرمانی به طور کلی جلوگیری از پیشرفت بیماری و باز گرداندن توانایی‌های از دست رفته تا حد امکان، جهت بازگشت بیمار به زندگی و سطح فعالیت قبلی است.

وجه افتراق و امتیاز کاردرمانی تاکید آن بر استفاده گسترده از “فعالیت هدفمند ” است. فعالیت هدفمند به فعالیت‌هایی گفته می شود که فرد به طور فعال در آن شرکت دارد. این فعالیت‌ها موجب هماهنگی سیستم‌های جسمی، ذهنی، عاطفی و شناختی شده و در طی انجام آن توجه فرد معطوف به فعالیت است. فعالیت‌هایی که برای درمان انتخاب می‌شوند باید دارای خصوصیات زیر باشند:

• هدف مشخصی داشته باشند.
• منجر به افزایش مهارت های فردی و بالا بردن عملکردهای بیمار شوند.
• مطابق با جنس، سن، علاقه و حرفه بیمار باشند.
• باعث ایجاد حرکات و وضعیت‌های نادرست و نامطمئن نشوند.
• بیمار را در زمینه‌های مختلف جسمی و ذهنی در برگیرند.
• تمرینات درمانی عبارتند از: کاربرد اختصاصی حرکات یا انقباض عضلات بدن جهت افزایش حداکثر عملکرد عضلانی و اسکلتی.

کاردرمانی به طوراختصاصی در زمینه کودکان فعالیت وسیع دارد.

تهیه و تنظیم:

دکترنادرعلیرضالو

دکتری تخصصی علوم شناختی

ارگوتراپیست(کادرمانگر) جسمی و ذهنی کودکان

نوروتراپیست و موسس مرکز توانبخشی جسمی و حرکتی نواندیشان آویژه تبریز

جهت تعیین وقت ارزیابی و دریافت نوبت با شماره های کلینیک آویژه تماس 04134485515حاصل فرمایید.